Yapı Denetim Yönetmeliği Yeni Dönem Başlıyor
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 12 Haziran 2025 tarihli Resmi Gazetenin 32924 sayısında yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği değişiklikleri, Türkiye’nin yapı denetim sisteminde köklü dönüşümün kapılarını aralıyor. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında yapılan düzenlemeler, yapı denetim süreçlerinde şeffaflık, etkinlik ve adalet ilkelerini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Küçük Ölçekli Yapılar İçin Elektronik Dağıtım Dışında Esneklik Sağlandı
Yeni yönetmelik ile inşaat alanı 500 metrekare ve altında kalan yapılar, Elektronik Dağıtım Sistemi kapsamı dışında tutuluyor. Bu sayede küçük ölçekli yapı sahipleri, denetim firmalarının kapasitesi dolu olsa bile istedikleri yapı denetim kuruluşu ile doğrudan sözleşme yapma hakkına kavuşuyor. Denetim hizmet bedeli ise %1,75 ile %3,50 arasında değişen oranlarda belirlenebilecek. Güçlendirme projelerinde ise hizmet bedeli, binanın tamamı için hesaplanan bedelin en az %25’i oranında uygulanacak. Bu düzenleme, küçük projelerde denetim sürecini hızlandırırken maliyetlerin adil dağılımını sağlıyor.
Teminatlarda Sigorta Şirketleri Dönemi: Finansal Esneklik Artıyor
Yapı denetim firmalarının teminat uygulamalarında önemli yenilikler getirildi. Bankaların verdiği teminat mektuplarına alternatif olarak, sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetleri de geçerli sayılacak. Teminat tutarları ise 2026 yılından itibaren ÜFE ve TÜFE ortalamasına göre güncellenerek piyasa koşullarına uyumlu hale getirilecek. Bu gelişme, denetim firmalarına finansal esneklik kazandırırken, teminat çeşitliliğini artırıyor ve sektörde rekabeti destekliyor.
Denetim Sözleşmelerinde Süre Kısaltıldı, Yaptırımlar Güçlendirildi
Yönetmelikte sözleşme feshi ile ilgili süre 6 aydan 3 aya indirildi. İnşaatın başlamaması veya 3 ay boyunca iş yapılmaması halinde denetim sözleşmesi feshedilebilecek. Ayrıca, kalıp ve beton denetimi gibi kritik görevleri yerine getirmeyen kuruluşların sözleşmeleri iptal edilebilecek. Yapı kullanma izin belgesi aldıktan sonra 15 yıl içinde yıkılan binalar nedeniyle denetim firmasının yetki belgesi iptal edilecek ve teminatına el konulacak. İnşaat aşamasında çevresindeki yapılara zarar veren denetim kuruluşlarının da yetki belgeleri iptal edilecek. Bu yaptırımlar, yapı güvenliği ve denetim sorumluluğunu artırmayı amaçlıyor.
Büyükşehirlerde İki Alternatif Denetim Kuruluşu Uygulaması Hayata Geçiyor
45 ve üzeri yapı denetim kuruluşu bulunan büyükşehirlerde yeni sistem devreye alındı. Elektronik ortamda öncelikle birinci denetim kuruluşu atanacak; yapı sahibi veya proje müellifi 3 iş günü içindekuruluşu kabul etmezse ikinci denetim kuruluşu otomatik olarak atanacak. Bu uygulama, yapı sahiplerine daha fazla seçim hakkı tanırken, denetim sürecinde yaşanabilecek tıkanıklıkları azaltmayı hedefliyor. Sistem, 1 Şubat 2026 tarihine kadar İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Konya, Kocaeli, Antalya, Gaziantep, Mersin, Kayseri, Şanlıurfa, Diyarbakır, Tekirdağ, Adana, Samsun ve Muğla’da uygulanacak.
Denetim Yetkilerinde Esneklik ve Geçici Görev İmkanları
Yapı denetim firmalarının faaliyet alanları genişletildi. Artık firma, merkezinin dışında başka şehirlerde de, o şehirde ikamet eden personel aracılığıyla hizmet verebilecek. Ayrıca, henüz faaliyete geçmemiş başka denetim kuruluşu varsa, geçici olarak görev üstlenme imkanı tanındı. Bu düzenleme, denetim hizmetlerinin sürekliliğini sağlamak ve bölgesel hizmet açığını kapatmak için önemli adım olarak değerlendiriliyor.
Hizmet Bedellerinde Güncelleme ve Yeni Maliyetler
2026 yılından itibaren yapı denetim hizmet bedelleri, TÜFE ve Yİ-ÜFE ortalaması baz alınarak her yıl yeniden hesaplanacak. 500 metrekare altındaki projelerde hizmet bedeli oranı %3,5’e kadar çıkabilecek. Güçlendirme projelerinde ise hizmet bedeli, normal denetim bedelinin en az %25’i oranında olacak. Ayrıca, 1 Ocak 2019 sonrası imzalanan ve halen devam eden denetim sözleşmeleri için 2025 sonuna kadar geçerli olacak yeni birim maliyetler belirlendi. Bu düzenlemeler, maliyetlerin piyasa koşullarına uyumlu ve adil olmasını sağlayacağı beklenmektedir.
Değişikleri resmi gazetede incelemek için tıklayın.
MARBiMDER.ORG